Αυτισμός και Άγχος

Ο αυτισμός και το άγχος σχετίζονται στενά, καθώς πολλά άτομα στο φάσμα του αυτισμού (ASD) βιώνουν έντονο άγχος σε διάφορες καταστάσεις της καθημερινής τους ζωής. Το άγχος δεν είναι τυπικό διαγνωστικό κριτήριο του αυτισμού, όμως είναι πολύ συχνή συνοσηρότητα (δηλαδή κατάσταση που συνυπάρχει).

Γιατί το άγχος είναι τόσο συχνό στον αυτισμό;

1. Δυσκολίες στην κοινωνική κατανόηση

   • Τα άτομα στο φάσμα δυσκολεύονται να κατανοήσουν κοινωνικά σήματα, εκφράσεις προσώπου ή μη λεκτική επικοινωνία.

   • Αυτό μπορεί να δημιουργεί αβεβαιότητα και κοινωνική ανασφάλεια, οδηγώντας σε άγχος.

2. Αισθητηριακή υπερευαισθησία

   • Έντονα ερεθίσματα (ήχοι, φώτα, υφές) μπορεί να προκαλούν αισθητηριακή υπερφόρτωση και άγχος.

3. Απρόβλεπτες αλλαγές στη ρουτίνα

   • Η ανάγκη για προβλεψιμότητα είναι χαρακτηριστική στον αυτισμό.

   • Αλλαγές στο πρόγραμμα ή στο περιβάλλον μπορεί να δημιουργούν αναστάτωση και έντονο άγχος.

4. Γλωσσικές και επικοινωνιακές δυσκολίες

   • Όταν ένα παιδί δεν μπορεί να εκφράσει τι νιώθει ή τι χρειάζεται, μπορεί να αισθάνεται απογοήτευση ή πανικό.

5. Αντίληψη κοινωνικής απόρριψης ή σχολικού εκφοβισμού (bullying)

   • Πολλά παιδιά με αυτισμό γίνονται στόχος αποκλεισμού ή παρεξηγούνται από συνομηλίκους.

   
   

Συμπτώματα άγχους στα άτομα με αυτισμό

Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν από αυτά των νευροτυπικών ατόμων και να εκδηλώνονται ως:

• Αυξημένες στερεοτυπικές κινήσεις (flapping, rocking)

• Εκρήξεις θυμού ή απόσυρση (shutdown)

• Επίμονες ερωτήσεις, επαναλήψεις (π.χ. "τι ώρα θα φύγουμε;")

• Σωματικά συμπτώματα (πονόκοιλοι, ταχυκαρδία)

• Αποφυγή κοινωνικών καταστάσεων

Αντιμετώπιση του άγχους

1. Δομημένο περιβάλλον και προβλεψιμότητα

   • Οπτικά προγράμματα, ρουτίνες, κοινωνικές ιστορίες.

2. Αναπνευστικές ασκήσεις και τεχνικές χαλάρωσης

   • Σε μορφή παιχνιδιού ή με χρήση αισθητηριακών αντικειμένων (π.χ. stress ball).

3. Εξειδικευμένες ψυχολογικές παρεμβάσεις

   • Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) προσαρμοσμένη στον αυτισμό.

4. Συνεργασία με λογοθεραπευτές ή εργοθεραπευτές

   • Για ανάπτυξη στρατηγικών επικοινωνίας και αισθητηριακής ρύθμισης.

5. Φαρμακευτική αγωγή, όπου ενδείκνυται, πάντα υπό την καθοδήγηση παιδοψυχιάτρου.

   
   

Επιστημονικές πηγές:

• White et al. (2009). Anxiety in children and adolescents with autism spectrum disorders. Clinical Psychology Review.

• van Steensel et al. (2011). Anxiety disorders in children with autism spectrum disorders: A meta-analysis. Journal of Child Psychology and Psychiatry.